MỘT SỐ BIỆN PHÁP LÀM TỐT CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 5
Lượt xem:
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Bối cảnh:
Tôi thiết nghĩ người giáo viên chủ nhiệm có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản cho học sinh. Bản thân tôi đã liên tục nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp Bốn. Có năm công tác chủ nhiệm của tôi rất nhẹ nhàng vì giáo viên cac lớp trước đã làm tốt công tác chủ nhiệm lớp. Tôi chỉ việc phát huy và sáng tạo thêm theo mục tiêu phấn đấu của mình. Nhưng cũng có năm, tôi rất vất vả với công tác chủ nhiệm đầu năm.
2. Lý do:
Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, người giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học phải trải qua biết bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu vất vả. Vì vậy, tôi khẳng định rằng công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kì quan trọng, là nhân tố số một quyết định chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Đó là lí do tôi chọn để viết sáng kiến kinh nghiệm năm học này: “Một số biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 5.”
– Tìm hiểu về tầm quan trọng của giáo viên chủ nhiệm lớp.
– Tìm hiểu về thực trạng công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên tiểu học.
– Đề xuất một số giải pháp hiệu quả và cụ thể giúp giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất lượng học tập và giáo dục đạo đức cho học sinh trong trường tiểu học.
3. Phạm vi và đối tượng:
– Học sinh khối lớp 5 trường Tiểu học tôi công tác qua nhiều năm học .
– Trong năm học 2020-2021
4. Mục đích:
Với mong muốn nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy giúp học sinh viết
đúng chính tả nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tôi mạnh dạn đưa ra
sáng kiến : “Một số biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 5.”
II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lí luận
Trong những năm gần đây Đảng và Nhà nước đang chú trọng vấn đề đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có cả đức lẫn tài. Đây chính là trách nhiệm chung của toàn xã hội và của tất cả những người làm công tác giáo dục. Nhất là giáo dục tiểu học được coi là cơ sở nền tảng để hình thành phát triển con người toàn diện.
Luật Giáo dục cũng ghi rõ: “Mục tiêu Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức và trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bước đầu xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở.”
(Điều 23- Luật Giáo dục 1998)
Vậy để đạt được mục tiêu giáo dục trên thì chúng ta cần phải đổi mới phương pháp đào tạo nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập là một trong những phương hướng cải cách giáo dục nhằm tạo ra những con người sáng tạo, làm chủ bản thân, làm chủ đất nước. Vì vậy cùng với việc “dạy chữ” cho các em, chúng ta cũng cần hết sức quan tâm đến việc “dạy người”. Nên vấn đề tu dưỡng đạo đức cho học sinh trong nhà trường là trách nhiệm của tất cả các thầy cô giáo, đặc biệt là người thầy làm công tác chủ nhiệm có vai trò quan trọng trong việc hình thành “nhân cách” cho học sinh. Người thầy làm công tác chủ nhiệm cần có những phương pháp thích hợp nhằm xây dựng lớp học thành một tập thể đoàn kết, tích cực, chủ động trong mọi hoạt động, mang tính giáo dục toàn diện, phát huy khả năng tự quản, tự giác của học sinh dưới sự chỉ đạo của giáo viên chủ nhiệm lớp. Từ đó mới giúp các em hình thành những cơ sở
ban đầu về nhân cách cũng như ngôn ngữ giao tiếp, kiến thức cơ bản cho những
lớp sau.
2. Cơ sở thực tiễn
* Về phía giáo viên
Người giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo dục của nhà trường, vì thế chỉ có giáo viên chủ nhiệm lớp mới có khả năng giáo dục cho các em có ý thức học tập và rèn luyện một cách có nề nếp, hiệu quả. Không chỉ dạy các em về kiến thức, văn hóa mà còn dạy các em về nề nếp, cách sống, cách làm người. Thế mà, trong thực tế một số giáo viên chưa nhận thức đúng về chức trách nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp, buông lỏng quản lý, học sinh tự do, giáo viên chưa làm đúng với trách nhiệm của mình,…
Ngành giáo dục đang tập trung đổi mới phương pháp giáo dục nên phương pháp chủ nhiệm càng được quan tâm hơn và có những đòi hỏi cao hơn. Vậy làm thế nào để nâng cao hiệu quả giáo dục trong tình hình hiện nay đó là điều mà tất cả chúng ta đều trăn trở.
* Về phía học sinh
Trong xã hội ngày nay một số thanh thiếu nhi có lối sống buông thả không quan tâm tới lối sống đạo đức. Thật đáng buồn khi có những cậu học trò chỉ ở tuổi học sinh tiểu học đã có những hành vi của kẻ côn đồ, những lời nói khiến ông bà, cha mẹ, thầy cô,… phải buồn lòng. Truyền thống “Tôn sư trọng đạo” dần dần như bị xem nhẹ. Đáng buồn hơn nữa là một số học sinh xem thường, vô lễ, thậm chí chống đối lại thầy cô giáo đang dạy mình, khi sự việc xảy ra giáo viên chủ nhiệm trao đổi với gia đình nhằm phối hợp giáo dục kịp thời nhưng nhiều gia đình còn bao che dung túng. Thực trạng này gây khó khăn cho người làm công tác chủ nhiệm lớp.
Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp trước thực tế đó tôi mạnh dạn nghiên cứu tìm giải pháp nhằm giáo dục học sinh trở thành con ngoan trò giỏi qua sáng kiến “Một số biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 5”
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Người giáo viên quản lý lớp tốt dẫn đến việc giảng dạy có hiệu quả, mọi hoạt động của lớp đi vào nề nếp thì học tập của các em sẽ tốt hơn. Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm phải có kế hoạch và biện pháp giúp cho lớp nâng dần chất lượng học tập và hạnh kiểm ngày một cao hơn.
Trước thực trạng tình hình học sinh của lớp tôi chủ nhiệm như trên tôi đã tiến hành một số biện pháp cụ thể sau:
3.1. Điều tra cơ bản học sinh để đưa ra phương pháp giáo dục phù hợp
– Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình thì phải có các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết của từng em, điều tra rõ hoàn cảnh, về kinh tế, quan hệ xã hội, môi trường sống, môi trường sinh hoạt, mối quan hệ cha mẹ với con cái, biết được sức khỏe, nhận thức, sở thích năng khiếu và tính cách của từng em rồi tìm ra phương hướng và phương pháp giáo dục thích hợp đối với mỗi học sinh.
– Điều tra cơ bản học sinh thông qua hồ sơ học bạ, hỏi giáo viên chủ nhiệm năm trước, qua học sinh trong lớp hoặc qua phụ huynh.
– Tiến hành phân loại đối tượng:
+ Học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
+ Học sinh cá biệt hoặc chưa ngoan.
+ Học sinh hoàn thành hoặc hoàn thành tốt nội dung chương trình các môn học và các hoạt động giáo dục.
+ Học sinh ở diện khuyết tật hòa nhập.
+ Học sinh có những năng lực đặc biệt.
– Tìm hiểu nguyên nhân:
+ Gia đình có sự mâu thuẫn giữa bố mẹ không, gia đình chưa quan tâm đến con cái hoặc bị bạn bè xấu lôi kéo,…hoặc trẻ có những tính xấu mà bản thân gia đình chưa giáo dục được…Dùng phương pháp tác động tình cảm, nghiêm khắc với học sinh nhưng không cứng nhắc. Thường xuyên nhắc nhở các em khen và
có những biện pháp giúp đỡ kịp thời, giao cho em đó chức vụ trong lớp nhằm
gắn với trách nhiệm để từng bước điều chỉnh mình.
+ Đối với học sinh tiếp thu chậm hoặc gặp khó khăn trong các môn học: Tìm hiểu nguyên nhân em yếu môn nào, phần nào. Có thể là ở gia đình các em chưa tạo điều kiện cho các em có thời gian học tập (Em phải nghỉ học thường xuyên
…. hoặc em đó bị hổng kiến thức nên cảm thấy chán không muốn học). GV lập
kế hoạch giúp đỡ đối tượng bằng những việc cụ thể.
• Giảng lại bài khi các em chưa hiểu vào thời gian ngoài giờ lên lớp.
• Đưa ra những câu hỏi từ dễ đến khó để học sinh có thể trả lời được nhằm tạo hứng thú và củng cố niềm tin ở các em.
• Khuyến khích động viện các em hăng hái phát biểu và hỏi thầy cô khi
không hiểu bài.
• Giáo viên tuyệt đối không được so sánh giữa các học sinh, chê trách học sinh trong bất kì hoàn cảnh nào, với bất kì động cơ nào.
• Tạo điều kiện cho lớp học đoàn kết, yêu thương, quan tâm, gắn bó nhau trong học tập bằng cách tổ chức cho học sinh học nhóm, sắp xếp các em học khá giỏi xen kẽ với em học yếu kém để các em có điều kiện giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.
• Phối hợp với phụ huynh học sinh trao đổi về tình hình học tập, cũng như sự tiến bộ của con em mình để phụ huynh giúp đỡ và kèm cặp thêm việc tự học ở nhà của các em.
Giáo viên phải lưu ý phương pháp tác động tình cảm, động viên khích lệ kịp thời, phối hợp với phụ huynh để giáo dục đạo đức cho các em.
3.2. Ổn định nề nếp, xây dựng lớp tự quản
a. Ổn định nề nếp:
– Học sinh muốn học tốt thì trước tiên phải ổn định nề nếp cho các em, xếp lại chỗ ngồi và bầu ban cán sự lớp. Việc xếp chỗ ngồi phải cân nhắc lựa chọn sao cho các em không gây mất trật tự, hỗ trợ nhau trong học tập và làm việc theo nhóm thuận tiện, xếp đều số học sinh hoàn thành tốt các môn học với những em chưa thật mạnh dạn, tự tin trong học tập và trong giao tiếp giữa các tổ để tạo sự cân bằng trong thi đua để cùng giúp đỡ nhau cùng tiến bộ đồng thời tạo sự đoàn kết trong tổ. Tuy nhiên vẫn có sự thay đổi chỗ ngồi nếu thấy tình hình thực tế chưa hợp lí.
– Trong học tập không những chú trọng rèn luyện cho học sinh bằng nhiều
hình thức khác nhau mà còn mà còn chú trọng rèn nề nếp ngay từ đầu năm như truy bài đầu giờ, trật tự nghe giảng trong giờ học, trong lớp tổ tự quản kiểm tra bài tập về nhà của các bạn trong tổ,…Vì nề nếp tốt góp phần lớn quyết định kết quả học tập của học sinh. Chính vì thế ngay từ đầu năm tôi quán triệt nề nếp bằng cách cho cả lớp học thuộc nội quy và thực hiện theo nội quy của nhà trường là:
*1. Biết vâng lời thầy cô giáo; lễ phép kính trọng cha mẹ, thầy cô và người lớn tuổi. Lễ phép chào hỏi thầy cô giáo, nhân viên và khách đến trường. Gọi bạn xưng tôi với bạn bè cùng lớp, gọi anh chị đối với học sinh các lớp trên.
*2. Đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ bạn bè; không đánh nhau, xô đẩy bạn; không nói tục chửi bậy.
*3. Không xâm phạm tài sản của người khác; nhặt được của rơi phải đem trả người đánh mất; không tham gia vào các tệ nạn xã hội như: Đánh bạc, hút thuốc lá, dùng ma túy; Không mua và chơi đồ chơi mang tính bạo lực như: Súng, dao, kiếm; không uống rượu bia, hút thuốc lá.
*4. Giữ vệ sinh nơi công cộng và an toàn khi tham gia giao thông, thực hiện nghiêm chỉnh luật giao thông như: không đi hàng ba, hàng bốn trên đường, quan sát trước khi qua đường, không chơi đá bóng, đùa nghịch trên đường. Đội mũ bảo hiểm khi ngồi sau xe máy,…
*5. Đi học đều và đúng giờ, không đi muộn, nghỉ học phải có giấy phép và chữ kí của bố mẹ; Tích cực tham gia các hoạt động học tập, học bài và làm bài tập trước khi đến lớp. Có đủ sách vở và đồ dùng, dụng cụ học tập, bọc sách vở gọn gàng, sạch sẽ. Trong lớp không nói chuyện riêng, không nói tự do.
*6. Giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, vệ sinh trường lớp; Đầu tóc, quần áo gọn gàng, sạch sẽ. Thực hiện mặc đồng phục theo quy định. Ăn uống hợp vệ sinh đảm bảo ăn sáng trước khi đến trường. Không ăn quà vặt trong trường và lớp học; vứt rác, đi vệ sinh đúng nơi quy định. Sử dụng tiết kiệm điện nước.
*7. Tham gia các hoạt động tập thể trong và ngoài giờ lên lớp như: Lao động vệ sinh, ca múa, thể dục giữa giờ.
*8. Khi tan học không ở lại trường làm ảnh hưởng tới những lớp còn học, không
la cà, thực hiện đi đến nơi, về đến chốn,…
*9. Giữ gìn bảo vệ tài sản của nhà trường, lớp và nơi công cộng; Không trèo cây,
bẻ cành; Không viết vẽ bậy lên tường, lên bàn ghế, lên bảng, lên sách vở; Không trèo lên bàn học; Không trèo trượt lan can cầu thang,…
b. Xây dựng lớp tự quản
– Các em có thể phát huy khả năng tự quản, phát huy trách nhiệm của bản thân, trong mọi công việc dựa trên tinh thần dân chủ, tôi luôn tin tưởng và giáo dục cho các em ý thức tự giác, tích cực phê bình và tự phê. Kích thích tính tự trọng và tình thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ. Để lớp học có nề nếp học tập và một tập thể tự quản tốt thì cần có đội ngũ cán bộ lớp năng động, sáng tạo và trách nhiệm. Vì thế bầu cán sự lớp là việc cần phải suy nghĩ tính toán không phải học sinh nào cũng phải đảm nhiệm được, tôi muốn rèn luyện cho các em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm đối với tập thể nên tổ chức cho các em ứng cử và bầu cử để lựa chọn ban cán sự của lớp. Trước khi bầu các em phải hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của lớp trưởng, lớp phó và tổ trưởng là đôn đốc, nhắc nhở việc thực hiện nề nếp học tập của các bạn là công việc cần thiết và có ích. Muốn làm được điều đó thì cán bộ lớp bao giờ cũng gương mẫu về mọi mặt: Học tập, kỷ luật, tham gia các hoạt động trong và ngoài lớp, đối xử với bạn bè,…
– Phân công cụ thể đối với cán sự lớp:
+ Lớp trưởng: Theo dõi mọi hoạt động của lớp điều khiển các tiết sinh hoạt hàng tuần, tổng hợp và báo cáo kết quả thi đua về mọi mặt của lớp hàng tuần, hàng tháng, học kì, năm học và có báo cáo cho giáo viên chủ nhiệm.
+ Lớp phó học tập: Theo dõi về mặt học tập của lớp, giải đáp mọi thắc mắc
của các bạn về học tập, lập kế hoạch giúp đỡ các bạn học sinh yếu kém vươn lên, báo cáo với lớp trưởng kết quả học tập của lớp hàng tuần, hàng tháng.
+ Lớp phó Lao động: Chịu trách nhiệm về mặt lao động vệ sinh của lớp, phân công trực nhật, kết hợp với lớp trưởng quản lí lao động và báo cáo kết quả cho giáo viên chủ nhiệm lớp.
+ Lớp phó văn thể mĩ: Tổ chức theo dõi, tham gia các hoạt động văn hóa,
văn nghệ, thể dục thể thao do Tổng phụ trách Đội hoặc do nhà trường tổ chức.
+ Tổ trưởng: Theo dõi các hoạt động của tổ, năm kết quả học tập của từng
bạn trong tổ, xếp loại đánh giá các bạn và báo cáo cho lớp trưởng tổng hợp.
– Giáo viên giao chỉ tiêu cho các tổ rồi phân công trách nhiệm cho lớp
trưởng, lớp phó, các tổ trưởng hoạt động điều hành lớp. Yêu cầu học sinh theo dõi lẫn nhau. Phát động thi đua giữa các tổ. Cuối mỗi tuần vào giờ sinh hoạt lớp có kiểm tra đánh giá, nhắc nhở, tuyên dương kịp thời. Yêu cầu lớp trưởng điều hành các tổ trưởng báo cáo kết quả tổ mình, giáo viên tổng hợp ý kiến, đánh giá cụ thể, nhận xét rõ ràng và nêu phương hướng hoạt động tuần kế tiếp. Những vấn đề vướng mắc, tồn tại thì cần phối hợp kịp thời với nhà trường và phụ huynh học sinh để uốn nắn các em.
– Thành lập đôi bạn cùng tiến để nâng cao chất lượng học tập. Quan tâm sát sao với từng học sinh nhất là học sinh có nhận thức chậm, học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
3.3. Xây dựng mối quan hệ Thầy-Trò và bạn bè trong lớp
* Xây dựng mối quan hệ Thầy-Trò
Ngay từ đầu, tôi yêu cầu học trò phải cố gắng làm cho đúng. Nếu chưa đúng thì phải làm lại cho đúng mới thôi. Đúng là đúng từ việc làm, nghiêm là nghiêm trong việc làm chứ không phải ở thái độ khắt khe, gay gắt. Quan niệm cơ bản nhất của tôi và học trò là quan hệ hợp tác làm việc: Tôi giao việc – học trò làm, tôi hướng dẫn – học trò thực hiện.
Khi giao việc, tôi chỉ nói một lần, nhưng chỉ nói khi lớp trật tự. Với cách làm
này, tự nhiên thầy sẽ trở nên nói ít, học trò sẽ làm nhiều. Làm việc như thế nào
thì ý thức sẽ kèm theo như thế ấy. Làm đến nơi đến chốn thì ý thức kỉ luật cũng đến nơi đến chốn.
Hành vi của giáo viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lí cũng như sự hình thành tính cách của trẻ. Vì vậy, khi lên lớp, tôi luôn chú ý đến cả cách đi đứng, nói năng, cách ăn mặc, cách cầm sách, chữ viết, thái độ,…để học trò noi theo. Không vì bất cứ lí do gì mà tôi cho phép mình cẩu thả hoặc xuề xòa, qua loa trước mặt học sinh.
Khi học sinh nào làm bài chưa đúng. Tôi giúp đỡ, hướng dẫn học sinh làm lại ngay tại lớp trong giờ ra chơi. Các em trở thành những con người tự tin, trung
thực, không gian dối.
Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót, tôi luôn cố gắng kiềm chế và tôn trọng học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ các em sửa chữa. Tôi không bao giờ có những lời nói, cử chỉ xúc phạm đến các em. Ở tuổi này, lòng tự trọng của các em rất cao. Như chúng ta đã biết ở lứa tuổi học sinh Tiểu học dễ khóc nhưng cũng rất dễ cười.
Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi biết rằng có những em học yếu hoặc có hôm không học bài, làm bài nhưng lỗi không phải hoàn toàn là do các em. Nhưng cũng có em học yếu, hoặc không học bài làm bài là do những điều kiện khách quan. Gia đình của các em đâu phải lúc nào cũng đầm ấm, hạnh phúc; đâu phải em nào cũng may mắn được bố mẹ, ông bà động viên trong mỗi bước học tập. Và có biết bao nhiêu bố mẹ phải lo làm thuê, làm mướn kiếm sống hoặc vì ăn chơi cờ bạc, hay ốm đau bệnh tật,…nên không ngó ngàng gì đến việc học của con cái, thậm chí các em còn bị mắng chửi, bị đánh đập… Những sóng gió đó đã tác động đến tâm lí trẻ thơ, cản trở việc học tập của các em. Nếu như giáo viên không biết được những nguyên nhân đó thì rất dễ nổi giận với các
em. Điều đó rất bất lợi cho quan hệ Thầy – Trò. Vì vậy, đứng trước một học sinh quậy phá, hay lơ đãng không học bài, làm bài, tôi không kết án trừng phạt ngay mà bình tĩnh chờ đến hết buổi học gặp riêng các em để hỏi cho rõ nguyên nhân. Lần đầu các em vi phạm, tôi nhẹ nhàng nhắc nhở. Nếu lần thứ hai, các em vẫn tái phạm, tôi phải đến nhà tìm hiểu nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ, giáo dục các em. Không để học sinh nào trong lớp mắc lỗi.
Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, ca ngợi những ưu điểm nhỏ nhất để khen ngợi động viên các em. Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để các em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn.
Khi nói chuyện, khi giảng bài cũng như khi nghiêm khắc phê bình lỗi lầm của học sinh, tôi luôn thể hiện cho các em thấy tình cảm yêu thương của một người thầy đối với học trò. Theo quy luật phản hồi của tâm lí, tình cảm của thầy trước sau cũng sẽ được đáp lại bằng tình cảm của học trò. Lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh. “Lớp học thân thiện” chỉ có được khi người thầy có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình. Có một người thầy như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ chăm ngoan, tích cực và ham học.
* Xây dựng mối quan hệ bạn bè
Trong cuộc sống của mỗi con người, ngoài những người thân trong gia đình ra, ai cũng cần có bạn bè để chia sẻ. Học sinh Tiểu học cũng vậy. Nếu các em có nhiều bạn bè thân thiết trong lớp thì các em sẽ hợp tác vui vẻ với nhau và sẽ giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Những em nữ thì hay rỗi hay hờn giận. Còn các em nam thì hăm he đánh nhau, trả thù nhau. Tuy các em chưa gây ra chuyện gì nghiêm trọng nhưng nó vẫn ảnh hưởng xấu đến tình cảm bạn bè và chất lượng học tập của lớp. Là một giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn quan tâm đến vấn đề này. Xây dựng được mối quan hệ bạn bè đoàn kết, gắn bó thì tôi sẽ xây dựng được nề nếp lớp học, tiến tới xây dựng môi trường học tập thân thiện. Từ môi trường học tập thân thiện đó, chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được nâng cao. Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong học tập, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi sự hợp tác của nhiều học sinh. Cách làm cụ thể như sau:
Trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên chia nhóm ngẫu nhiên. Cứ như vậy, dần
dần việc hợp tác của học sinh trong lớp đã được cải thiện.
Tôi khuyến khích học sinh tự viết ra những điều em chưa đồng ý về việc làm, cách cư xử của lớp trưởng, lớp phó hoặc của một bạn nào đó trong lớp chứ không nói xấu, không xa lánh bạn. Căn cứ vào những điều các em viết ra, nếu là những điều tốt thì tôi đọc cho cả lớp nghe rồi tuyên dương ngay trước lớp. Còn những điều các em phê bình thì tôi phải điều tra nắm rõ đúng hay sai. Sau đó mới góp ý riêng với những học sinh bị bạn phê bình, yêu cầu các em phải xin lỗi
bạn và phải sửa chữa.
Khi có chuyện xích mích giữa em này với em kia, tôi kịp thời can thiệp
không để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn. Tôi gặp gỡ trao đổi riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi. Sau đó phân tích rõ ai đúng, ai sai. Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn. Sau đó giảng hòa và bắt tay nhau vui vẻ trở lại.
Đầu năm học, tôi thỏa thuận với cả lớp rằng nếu trong lớp mình có bạn nào đau ốm phải nằm viện thì cả lớp sẽ quyên góp tiền để mua quà đến thăm bạn, động viên bạn an tâm chữa bệnh; những em ở gần nhà sẽ thay nhau chép bài cho bạn.
Để tạo dựng cho các em một tình bạn bền đẹp với những kỉ niệm sâu sắc của tuổi học trò, tôi tổ chức sinh nhật cho học sinh ngay tại lớp học trong giờ ra chơi. Những em có ngày sinh trùng vào ngày thứ hai, chủ nhật thì sẽ được tổ chức vào giờ ra chơi chiều thứ sáu. Hình thức tổ chức do các em trong ban cán sự quyết định. Nhưng chủ yếu chỉ là múa hát, là những lời chúc mừng và một món quà nhỏ khoảng vài chục nghìn đồng do cả lớp đóng góp. Có rất nhiều em không nhớ ngày sinh của mình. Bởi các em chưa bao giờ được cha mẹ tổ chức sinh nhật, chưa bao giờ được nhận một món quà mang ý nghĩa sâu sắc. Vì vậy, khi được cả lớp tổ chức sinh nhật, nhiều em rất xúc động.
3.4. Tổ chức các hoạt động tập thể
Sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi bổ ích là nhu cầu, là sở thích của hầu hết các học sinh Tiểu học. Vì vậy, khi tổ chức cho các em sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi là giáo viên đã giúp các em “học mà chơi, chơi mà học”, kiến thức và kĩ năng ở mỗi em sẽ được hình thành và rèn luyện một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, không gây căng thẳng, gò bó đối với các em.
Các hoạt động sinh hoạt tập thể và một số trò chơi đơn giản, gọn nhẹ, tôi có thể tổ chức ngay trong mỗi buổi sinh hoạt ngoài giờ lên lớp.
Căn cứ vào phiếu điều tra đầu năm, tôi nắm được khả năng của từng em nên tôi phân công vai diễn, múa hát hoặc giao việc phù hợp với từng em, khuyến khích động viên các em tự tin bộc lộ năng khiếu của mình. Nhờ vậy, các tiết học chính khóa trở nên sôi nổi, các em rất hào hứng tham gia. Thông qua các hoạt động vui chơi, các em được “làm”, “được trải nghiệm” như trong cuộc sống thực, điều đó sẽ giúp các em lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống một cách nhẹ nhàng, nhưng lại hiệu quả.
– Tổ chức cho học sinh ôn luyện kiến thức bằng các trò chơi như: rung chuông vàng, hái hoa dân chủ, thi tìm hiểu về an toàn giao thông,..Nội dung thi được tôi soạn bằng chương trình powerPoint nên gây được sự thích thú, hào hứng cho học sinh mỗi lần tham gia.
– Tổ chức các buổi họp lớp, làm đồ dùng học tập và làm báo tường, vẽ tranh
chào mừng các ngày lễ lớn như ngày 20-11, ngày 27-7, ngày 8-3…
– Tổ chức cho học sinh xem phim tài liệu kỉ niệm các sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước như: kỉ niệm ngày thành lập Đảng, Cách Mạng tháng Tám, kỉ niệm ngày Quốc Khánh, ngày thành lập Quân Đội nhân dân Việt Nam, ngày giải phóng miền Nam,…Những đoạn phim tài liệu này, tôi lấy trên mạng Internet rồi kết nối với máy chiếu, chiếu lên cho học sinh xem. Nhờ thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể và các trò chơi cho cả lớp nên các em trở nên rất tự tin, rất năng động sáng tạo. Và điều quan trọng là tôi đã thực sự xây dựng được một môi trường học tập thân thiện, học sinh tích cực.
3.5. Phối hợp giữa gia đình và nhà trường
Các phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của con người nói chung, của các em học sinh nói riêng được hình thành và phát triển trong môi trường gia đình, nhà trường và xã hội. Lúc mới sinh vai trò của gia đình là chủ đạo, đến tuổi học mầm non, học tiểu học thì gia đình và nhà trường góp phần lớn trong việc giáo dục các em. Vì vậy, để việc giáo dục có hiệu quả cần phải phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
– Trong công tác chủ nhiệm, việc hình thành nhân cách, tạo điều kiện cho các em trở thành người tốt, có đạo đức tốt rất khó khăn. Vì thế khi các em vi phạm, trước hết giáo viên chủ nhiệm nhắc nhở, giáo dục các em khi mắc phải sai lầm, đặc biệt học sinh cần thực hiện tốt nội quy học sinh. Nếu sau khi nhắc nhở các em chưa có chuyển biến tốt thì giáo viên chủ nhiệm thông báo ngay cho gia đình
để nhờ phụ huynh chú ý và nhắc nhở con em mình. Sau đó tùy theo mức độ giáo
viên chủ nhiệm nên thông báo với Ban giám hiệu để cần sự hợp tác hay không.
– Để có sự gần gũi, thân mật giữa giáo viên chủ nhiệm và gia đình thì cuộc họp phụ huynh đầu năm rất quan trọng mục đích của cuộc họp là tạo ra sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường, các bậc phụ huynh nắm được kết quả học tập của con em mình và tình hình chung của nhà trường. Phụ huynh và giáo viên cần có sự phối hợp và nắm được yêu cầu giáo dục phải đạt tới để giáo dục một cách tốt nhất, mang lại kết quả cao nhất: Trước tiên, GV chủ nhiệm thông báo tình hình chung của nhà trường, sau đó thông báo tình hình học tập của học sinh. Những quy định đối với học sinh và yêu cầu cần phối hợp. Thống nhất các biện pháp GD giữa GV và CMHS, căn cứ vào các nội dung giáo dục cần thiết trong năm học, mong muốn và đề nghị CMHS kết hợp chặt chẽ với Giáo viên để giúp đỡ các con.
– Khi phối hợp với gia đình giáo viên chủ nhiệm cần linh hoạt sử dụng các biện pháp và hình thức phù hợp. Mỗi gia đình có hoàn cảnh gia đình và kinh tế khác nhau. Gia đình có điều kiện có nhiều thời gian quan tâm đến con cái trong sinh hoạt và trong học tập hơn. Nhưng cũng có gia đình phải đi làm sớm về khuya không có thời gian để quan tâm con cái, mặc dù ai cũng muốn con cái chăm ngoan, học giỏi. Vậy làm thế nào để phụ huynh năm bắt kịp thời kết quả học tập của con em mình. Vậy giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên liên hệ, trao đổi với phụ huynh để cùng phối hợp giáo dục, động viên giúp đỡ kịp thời từng học sinh nhất là đối với những học sinh cá biệt để nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện phát triển trí tuệ, năng lực.
– Tôi trao đổi với phụ huynh bằng nhiều hình thức như gặp trực tiếp hoặc trao đổi qua điện thoại mỗi khi có sự việc cần trao đổi mà còn đến thăm và trao đổi với gia đình các em học sinh cá biệt. Đây là hình thức giáo dục có hiệu quả tốt nhất vì qua việc đến thăm gia đình học sinh sẽ tạo được sự đồng cảm, thiện cảm giữa phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm. Chính mối quan hệ này giúp học sinh phải tự ý thức để xứng đáng với sự quan tâm dạy dỗ của học sinh. Bên cạnh đó tôi còn đề xuất với nhà trường trong các buổi lễ sơ kết hoặc tổng kết năm học mời phụ huynh có em học giỏi được khen đến dự lễ để các bậc phụ huynh tự hào
hãnh diện về con mình và ngược lại học sinh cùng cần phải cố gắng để đem lại
niềm vui cho cha mẹ.
– Tổ chức thăm hỏi, động viên gia đình học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó
khăn và kiến nghị nhờ nhà trường giúp đỡ.
– Thường xuyên trao đổi với phụ huynh học sinh để có biện pháp giáo dục kịp thời những vấn đề còn vướng mắc.
3.6. Tạo hứng thú trong học tập cho học sinh
Dạy học là một quá trình phức tạp đòi hỏi sự nỗ lực cố gắng của cả giáo viên và học sinh. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, giáo viên gặp rất nhiều khó khăn khi học sinh tỏ ra thiếu hứng thú học bài. Sau đây, tôi xin giới thiệu một số cách đơn giản giáo viên có thể áp dụng nhằm giúp học sinh lấy lại động cơ trong học tập:
– Trước khi dạy học phải yêu cầu học sinh ngồi đúng tư thế, im lặng không làm chuyện riêng, trật tự chú ý nghe giảng thì giờ học mới hiệu quả.
– Hãy vui cùng những thành tích (dù rất nhỏ) của học sinh đồng thời động viên giúp đỡ các em khi các em không làm được bài.
– Gần gũi và thân thiện với học trò, hãy cố gắng để học sinh luôn cởi mở với mình. Hãy vừa là bạn vừa là thầy của chúng.
– Đừng ngại thừa nhận với học trò là mình không biết về một vấn đề nào đó. Hãy cùng chúng tìm câu trả lời.
– Hãy cố gắng khơi dậy sự tự tin trong mỗi em học sinh. Khi đó chúng sẽ đạt tới nhiều đỉnh cao trong học tập.
– Đừng đòi hỏi một “kỷ luật lý tưởng” trong giờ học và độc đoán quá, hãy nhớ rằng giờ học là một phần cuộc sống của đứa trẻ, vì vậy đừng làm cho giờ học gò bó quá, cứng nhắc quá. Qua mỗi giờ học đứa trẻ cần trở thành một nhân cách cởi mở, say mê, sáng tạo và phát triển toàn diện. Tuyệt vời nhất là trong mỗi giờ học đều có những “phát minh” nho nhỏ được
diễn ra, những chân lí nho nhỏ được phát hiện, những đỉnh cao tri thức được chinh phục và những cuộc tìm kiếm bắt đầu.
– Các cuộc gặp gỡ với phụ huynh học sinh cần thiết thực và hiệu quả. Mỗi
buổi họp phụ huynh là dịp để mình cung cấp thêm cho họ những kiến thức về tâm lí, sư phạm, về quá trình học tập.
– Hãy bước vào lớp với nụ cười. Khi học trò chào, hãy nhìn vào mắt từng em để hiểu được tâm trạng của chúng, vui thì chia vui, buồn thì chia sẻ, động viên.
– Liên tục nhấn mạnh những khái niệm then chốt. Hãy lặp lại những khái niệm này trong các bài giảng và bài tập về nhà trong trình học. Qua việc đưa ra các câu hỏi liên quan đến các chủ đề chính này trong mỗi kì thi. Khuyến khích học sinh học, nhắc lại và có thể ứng dụng những kiến thức đó vào các trường hợp cụ thể khác nhau.
– Sử dụng các hoạt động trên lớp để củng cố kiến thức mới học. Sau khi dạy học sinh những khái niệm cơ bản, giáo viên nên cho học sinh làm bài tập ngay dựa vào những kiến thức mới. Những bài tập này có thể ngắn nhưng miễn là làm học sinh hiểu rõ hơn những khái niệm mới. Học sinh nên được làm việc theo nhóm, làm bài tập dựa vào khái niệm mới, có thể hỏi giáo viên khi làm bài. Cách này có tác dụng rất lớn giúp học sinh hiểu thấu đáo bài mới. Ngoài ra nó sẽ giúp học sinh tích cực và khuyến khích học sinh đi học đều đặn.
– Hãy tôn trọng học sinh. Học sinh nên được tôn trọng ngay từ khi học tiểu học. Giáo viên có thể kích thích tinh thần phấn khởi cho học sinh khi đạt được những yêu cầu của bài học
4. Hiệu quả của việc áp dụng đề tài vào thực tiễn
– Sau khi thực hiện các việc làm trên, chỉ hết một năm học lớp tôi đã đạt được nhiều kết quả khả quan. Việc phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng học sinh trong ban cán sự đã đem lại hiệu quả trong việc quản lí nề nếp và chất lượng học tập. Các em thực hiện tốt nề nếp của trường, của lớp với tinh thần trách nhiệm cao. Cùng với việc duy trì nề nếp truy bài 15 phút đầu giờ đã giúp học sinh chủ động trong học tập. Chính vì thế mà học sinh đạt được hiệu quả rõ rệt trong học tập. Những em trong ban cán sự lớp theo dõi, quản lí nhắc nhở các bạn học không nghiêm túc. Những em học sinh có khó khăn trong học tập và các hoạt
động giáo dục được các bạn có khả năng như bạn Trang, bạn Yến, bạn Đạt, bạn
Sơn, bạn Hằng…trong lớp giúp đỡ hướng dẫn cùng học nên đã có nhiều tiến bộ.
– Giáo viên chủ nhiệm thực hiện tốt vai trò và trách nhiệm của mình trong
việc phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài nhà trường có hiệu quả
về công tác giáo dục.
– Khi nghiên cứu, áp dụng đề tài này, trong một số năm gần đây, tôi nhận thấy học sinh đã có tiến bộ đáng kể khiến cho giáo viên cũng thấy hào hứng và say mê. Kết thúc năm học 2020-2021, lớp tôi đã được kết quả như sau:
– Học sinh lớp tôi vẫn luôn duy trì sĩ số 100%. 100% học sinh kết quả môn học và các hoạt động giáo dục, năng lực, phẩm chất của học sinh luôn đạt và
vượt kế hoạch trong khối và trong trường.
– Không có học sinh bị trách phạt trước toàn trường, học sinh đến trường luôn
đảm bảo an toàn cả trong giờ học lẫn giờ chơi; không có học sinh gây gổ đánh nhau trong và ngoài nhà trường, không có học sinh phạm lỗi khi tham gia giao
thông. Đồ dùng dạy học và bàn ghế của lớp luôn được bảo quản tốt, không có tình trạng hư hao, mất mát như những lớp khác.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
* Để đạt được hiệu quả cao trong công tác chủ nhiệm lớp, tôi nhận thấy cần thực hiện tốt những điều kiện sau:
1.1. Muốn xây dựng một lớp có nề nếp tốt thì trước hết đòi hỏi người giáo viên phải thực sự yêu nghề, mến trẻ, coi các em như chính con em mình.Đồng thời phải là tấm gương sáng cho các em noi theo.
1.2. Giáo viên chủ nhiệm phải có kế hoạch cụ thể cho từng tuần, từng tháng và cho cả năm học.
1.3. Giáo viên phải tìm hiểu rõ hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tâm lí, tính cách, sở thích, thói quen,…của từng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp.
1.4. Phải xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ cán sự lớp có bản lĩnh, ý thức tự quản tốt .
1.5. Duy trì và sáng tạo trong công tác xây dựng “Lớp học thân thiện học sinh tích cực”, làm sao để các em luôn cảm thấy “Mỗi ngày đến trường là một
ngày vui”.
1.6. Luôn thể hiện cho học sinh thấy tình cảm yêu thương của một người thầy đối với học sinh. Hãy nhớ rằng lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của người
thầy luôn có một sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh.
1.7. Luôn biết khích lệ biểu dương các em kịp thời. Hãy khen ngợi những điểm sở trường của các em để các em thấy giá trị của mình được nâng cao, có niềm tin và hứng thú học tập hơn.
1.8. Luôn giữ được sự bình tĩnh trước lỗi lầm của học sinh, tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân của mỗi tình huống xảy ra để có cách xử lí đúng đắn, hợp
tình, hợp lí, tránh trách nhầm, trách oan học sinh làm các em hoang mang, thiếu niềm tin vào người thầy.
1.9. Ngoài ra cần phải kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, phối hợp với các ban ngành trong trường và địa phương nhằm thắt chặt mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và xã hội.
2. Kiến nghị
– Để tạo điều kiện cho giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm đề nghị các cấp cần có những hình thức để khuyến khích giáo viên như sau:
– Tuyên truyền và vận động phụ huynh không coi việc giáo dục con em mình là việc riêng của giáo viên. Cần quan tâm hơn nữa tới việc tự học, tự rèn luyện và thái độ đạo đức của các em ở nhà nhiều hơn nữa. Ngoài ra phải kiểm tra sát sao việc tự học, tự rèn của học sinh ở nhà.
– Đối với chính quyền địa phương: luôn luôn tạo mọi điều kiện giúp đỡ về vật chất cho những em học sinh nghèo và những em có hoàn cảnh khó khăn để các em được đến trường như các bạn khác và tham gia vận động học sinh bỏ học đi học.
– Các cấp lãnh đạo thường xuyên tổ chức các hội thảo về công tác chủ nhiệm để giáo viên học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.
– Có hình thức khen thưởng các giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm nhằm động viên, khuyến khích họ.
Trên đây tôi vừa trình bày kinh nghiệm “Một số biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 5.” mà tôi đã đúc rút và áp dụng qua những năm làm công tác chủ nhiệm. Tuy nhiên, để áp dụng kinh nghiệm này sao cho có kết quả tốt hơn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan, chủ quan của thầy và trò. Song điều tôi tâm niệm là: chính mỗi giáo viên phải thực sự có nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng và vai trò của giáo viên trong công tác chủ nhiệm; phải có tâm huyết, say mê với nghề và phải có một niềm tin vào sự phát triển đi lên không ngừng của nền giáo dục nước nhà.
Rất mong bạn đọc đóng góp ý kiến cho đề tài này!
Nhật Tân, ngày 02 tháng 3 năm 2022
Người viết
Nguyễn Thị Vũ Diên
